تبلیغات
حضرت معصومه س - اسنادی تازه‌یاب از عصر قاجار (در نصب و ابقای متولیان بقعه بی‌بی سكینه خاتون صفادشت)
حضرت معصومه س
شنبه 6 فروردین 1390

اسنادی تازه‌یاب از عصر قاجار (در نصب و ابقای متولیان بقعه بی‌بی سكینه خاتون صفادشت)

شنبه 6 فروردین 1390

نوع مطلب :
نویسنده :ن غ

اسنادی تازه‌یاب از عصر قاجار (در نصب و ابقای متولیان بقعه بی‌بی سكینه خاتون صفادشت)

تا پیش از پیدایی ادارة اوقاف در ایران، همواره پادشاهان، امرا، شاهزادگان، بزرگان دین و حكام محلی، در نصب، ابقا و عزل متولیان امام‌زاده‌هایی كه از توجه عامه برخوردار بودند دخالت مستقیم داشتند. این دخالت‌ها پیوسته از طریق فرمان، حكم، نامه و... به اطلاع عموم می‌رسید.

نگارنده حین مطالعات چند ساله‌ در تاریخ منطقة شهریار (مشتمل بر شهرستان‌های شهریار، ملارد، قدس و رباط كریم) با 15 سند قاجاری مواجه شد، كه مربوط بود به امام‌زادة بی‌بی سكینه خاتون شهر صفادشت از شهرستان ملارد. در میان این اسناد، یك فرمان از ناصرالدین‌شاه و یك حكم از كامران میرزا نایب‌ السلطنه دیده می‌شود.

از آنجا كه فرمان‌ها و احكام مكتوب حكومتی در شمار مهم‌ترین منابع تاریخی به شمار می‌آیند و نیز با توجه به اینكه اسناد یاد شده تاكنون در جایی به چاپ نرسیده و موضوع آن نیز دخالت حكومت در عزل و نصب متولیان اماكن مذهبی است؛ به نظر می‌آید ارائه این اسناد بتواند تا حدودی مورد استفادة محققان تاریخ قرار گیرد.

پیش از ارائه این اسناد لازم است نگاهی كوتاه به موقعیت جغرافیایی بقعه بی‌بی سكینه خاتون و جایگاه آن داشته باشیم.

 مكان و موقعیت

بقعه بی‌بی سكینه خاتون از زیارتگاه‌های باشكوه سرزمین شهریار است. این زیارتگاه در شهر صفادشت از شهرستان ملارد، در جاده ترانزیت شهریار به اشتهارد و در چند كیلومتری روستای «مهردشت»، كه با ادغام دو روستای «خاتون‌لَر» و «صالح‌آباد» شكل گرفته، قرار دارد.

این بقعه تا سال 1377 متعلق به دو روستای «خاتون‌لَر» و «صالح‌آباد» بود، ولی از سال 1377، كه با ادغام چهار روستای «شهرآباد»، «حصار طهماسب»، «عبادیه» و «نصیرآباد» شهر جدیدی با عنوان «صفادشت» تأسیس شد، این بقعه درون شهر یادشده قرار گرفت.

تولیت این بقعه از عهد فتحعلیشاه بدین‌سو، به صورت موروثی متعلق به یكی از خاندان‌های محلی موسوم به «بیات» بوده كه در دو روستای «خاتون‌لَر» و «صالح‌آباد» سكونت داشته‌اند.

امام‌زادة مدفون در این بقعه، شجره‌نامه‌ای ندارد، با وجود این، در یكی از چندین كتاب موسوم به بحرالانساب، كه در عهد ناصرالدین‌شاه و به سال 1297ق منتشر شده، وی را دختر امام موسی‌بن جعفر (ع) دانسته‌اند. (بحرالانساب، ص69).

احتمال می‌رود بنای قدیمی و اولیة آن از آثار عهد ایلخانان مغول بوده باشد. این سخن از آنجا ناشی می‌شود، كه سالخوردگان محلی گنبد قدیمی بقعه را، كه در بازسازی سال 1356 تخریب شد، «گنبد مغولی» می‌نامند.

احتمال می‌رود كه بنای اولیه امام‌زاده در حدود سال 700 ق همراه با اقدامات عمرانی غازان‌خان، كه نخستین ایلخان مسلمان مغول و  مروج اسلام در میان مغولان ایران بود، صورت گرفته و بعدها در عهد صفویه، و چه بسا توسط سلطانم بیگم دختر شاه اسماعیل اول صفوی، و خواهر شاه طهماسب اول صفوی تعمیر و حتی موقوفاتی برای آن در نظر گرفته شده باشد. سلطانم بیگم «واقف موقوفات بسیار در شروان و تبریز و قزوین و ساوجبلاغ و شهریار و ری و اصفهان و كرهرود و استرآباد بود» (مدرسی طباطبایی، ج1، ص228).

این بقعه یكی از قدیمی‌ترین مكان‌های زیارتی منطقة شهریار به شمار می‌آید و مطابق اسناد مورد مطالعة این‌جانب، متولیان آن همواره با فرامین سلاطین و حكام قاجاری و با توصیه و توشیح روحانیون محلی در مقام تولیت قرار ‌گرفته‌اند.

تحقیقات انجام گرفته این نكته را مدلل می‌سازد كه تولیت بقعه امام‌زاده بی‌بی سكینه خاتون از عهد فتحعلی‌شاه قاجار بدین سو، به صورت انتصابی و موروثی در اختیار یكی از خاندان‌های بیات ساكن روستای صالح‌آباد بوده است.

متولیان شناخته شده بقعه به ترتیب زمان تولیت عبارت بوده‌اند از: شیخ عسگر، شیخ محمد، شیخ شاه محمد، شیخ یحیی، شیخ محمود و شیخ محمد.

شایان ذكر است عنوان شیخ كه در ابتدای نام متولیان آمده به معنای عالم و روحانی نیست، بلكه عنوانی است معنوی و محترمانه كه زائران و چه بسا حكام و شاهان قاجاری به متولیان این بقعه اعطا كرده‌اند.

 

http://www.ical.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=2275:2011-02-28-12-28-20&catid=85:2010-07-25-09-38-35&Itemid=296

 

ایران

 

 

 

 

 

 

 

http://www.hamshahrionline.ir/print-33081.aspx

 

استان تهران, کرج, شهریار جاده ملارد بعدازصفادشت، امامزاده بی بی سکینه ع

 

http://baztabrahnovin.takrah.com/Site/Default_ShowHomePage.aspx?numjc=401&lang=fa

شهرستان شهریار

این شهرستان دارای دو بخش است و یازده دهستان آن عبارت اند از: اسماعیل آباد ، امامزاده ابوطالب ، منجیل آباد، اخترآباد، بی بی سكینه ، جوقین ، رزكان ، فردوس ، قائم آباد ، ملارد و مویز ، نواحی شهری آن شامل شهریار ، شهر قدس ، ملارد ، شاهد شهر ، صبا شهر ، صفا دشت ، فردوسیه و وحیدیه است.

شهرستان شهریار با توجه به تنوع و كثرت آثار تاریخی و فرهنگی در بین شهرستان های استان تهران از جایگاه مخصوص برخوردار است و آثار و تپه های فراوانی مربوط به هزاره های قبل را در خود جای داده است.

برخی مراكز دیدنی : امامزاده بی بی سكینه ، لوط پیامبر ، تخت رستم ، قلم غوزآباد ، تپه جوقین ، تپه مزلوت ، تپه پاكلی و كاروانسرای سنگی.

 

http://www.tebyan.net/index.aspx?pid=9302

 

 




Do you get taller when you stretch?
دوشنبه 16 مرداد 1396 06:39 ق.ظ
Hi there! Do you know if they make any plugins to protect against hackers?

I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard
on. Any recommendations?
nakamenos.ph
دوشنبه 2 مرداد 1396 05:23 ب.ظ
I'm extremely inspired along with your writing skills as
smartly as with the structure in your blog. Is
that this a paid theme or did you customize it yourself?
Anyway keep up the nice quality writing, it is rare to peer a nice weblog
like this one these days..
wilda4donaldson6.jimdo.com
جمعه 16 تیر 1396 10:58 ب.ظ
There is certainly a lot to find out about this issue. I like
all the points you made.
std screening
یکشنبه 4 تیر 1396 09:04 ب.ظ
بسیار core از خود نوشتن در حالی که ظاهر
شدن مناسب در آغاز آیا نه حل و
فصل خوب با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر جملات شما موفق به من
مؤمن متاسفانه تنها برای while. من هنوز
کردم مشکل خود را با جهش در
مفروضات و شما ممکن است را سادگی به پر کسانی که معافیت.

در این رویداد شما در واقع که می توانید انجام
من را قطعا بود در گم.
manicure
یکشنبه 20 فروردین 1396 01:05 ق.ظ
Article writing is also a fun, if you be acquainted with after that you can write otherwise it is complicated
to write.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر